DİNLEME TÜRLERİ

Günlük yaşantımızda farklı mekan ve ortamlarda,farklı dinleme türlerinin kullanıldığını görürüz.Örneğin;saatler süren ve konuşmacının tekdüze bir ses tonu ile hazırladığı konuşmasını okuduğu konferanslar,bir süre sonra tüm dinleyicileri görünüşte dinler hale getirebilmektedir.

     Televizyonlarda,çeşitli konferans yada panellerde ünlülerin (ki genelde politikacıların)protokol koltuklarında uyuklarken görüntülenmesine ilişkin yapılan haberler bu tür dinleyici profiline örnek gösterilebilir.Öte yandan arena tarzı programlarda ise tüm dinleyici örneklerini görebiliriz.Bu tür programlarda çağrılı konuklar saatlerce oturmakta ve belki kendisine söz hakkı verilirse bir cümle söyleyebilmektedirler;bu konumdaki konuklar genellikle  edilgin ya da görünüşte dinleme türlerini kullanmaktadırlar.Bu programların aktif dinleyicileri ve konuşmacıları da vardır bu konuklar genellikle tuzak kurucu-savunucu ve saplanmış dinleyici profillerine uyarlar.Ki bu programlara reyting getiren de genellikle bu dinleyici-konuşmacı modelleridir.

    1-GÖRÜNÜŞTE DİNLEME :Bu dinleme türü aslında dinlememek sadece dinliyormuş gibi yapmaktır.Sınıfta veya diğer etkinliklerde insanların gözlerini size çivilediklerini,arada sırada gözlerini hayret ifadesi vererek açtıkları yada başlarını salladıklarını görürsünüz;çok büyük bir dikkatle sizi dinliyor gibidirler ancak zihnen çok uzakta olan bu insanlara hitap ederseniz uykudan uyanır gibi sıçrarlar.

  2-SEÇEREK DİNLEME :Bu dinleme türü bir anlamda algıda seçicilikle ilgilidir.Bir  annenin bir oda dolusu çocuğun sesi varken, kendi çocuğunun ağlayışını ayırt etmesi yada karnı aç olan kişilerin sadece yemek reklamlarını fark etmesi gibi dinleyicinin sadece kendisi ile ilgili olan kısmı duyması diğer anlatılanlara kulaklarını kapatması anlamındadır.

  3-SAPLANTILI DİNLEME :Bu tür dinleyiciler siz ne derseniz deyin kendi duymak istediğini duyar,bu tür dinleyicilerle belli bir noktaya yada ortak paydaya gelmek çok zordur.

  4-SAVUNUCU DİNLEME :Bu tür dinleyiciler sürekli savunma durumundadırlar.Yapılan her tür konuşmayı kendilerine yönelik bir saldırı gibi algılarlar ve sürekli kendileri ile ilgili aslında öyle olmadıklarını,öyle düşünmediklerini ispatlamak gibi bir uğraşı içindedirler.konuşmaları genellikle kendilerine dönüktür.

  5-TUZAK KURUCU DİNLEME :Bu dinleyiciler sinsice bir çaba içindedirler.Daha önceden yapılmış planları vardır,konuşmacıyı usta sorularla tuzağa çekerler.Argoda kullanılan “punduna getirip mosmor etmek” şeklindeki deyimi bu dinleme türüne karşılık gelir.Bu dinleyiciler genellikle ellerinde bir kağıt kalemle dinlerler ve konuşmacının ,konuşmasında yakaladıkları açıkları not ederler,konuşma sonunda ilk söz alan ve bu açıkları sıralayanlar genellikle onlardır.

 6-YÜZEYSEL DİNLEME:Yüzeysel dinleyici konuşmanın ayrıntılarına dikkat etmez,genel konu ve içerik hakkında bilgi sahibi olmak onun için yeterlidir.Söylenen sözün görünürdeki yüzeysel anlamın arkasında yatan derin anlamını kaçırır.

  7-EDİLGİN DİNLEME :Dinleyici söylenen her şeyi dinler ama tamamen pasiftir,konuşmaya herhangi bir katkı sunmaz,eleştiri getirmez,sadece dinler.Konuşmacıda dinlenmiyormuş izlenimi yaratır.

 8-ETKİN DİNLEME :Etkin dinleme görünen mesajın arkasındaki gerçek mesajın ortaya çıkmasını sağlar.Yansıtmalı dinleme yada açılımlı dinleme diyede adlandırılır.etkin dinleme de konuşmacı kendisinin ve söylediklerinin önemsendiğini hisseder,böylece kendini daha iyi ifade eder,aldığı geri iletiler olaya daha objektif bakmasını sağlar,sevgi ve saygı ortamı oluşturur,kabul edilmek konuşmacıda özgüven oluşturur.