| Yaratıcılık daha önce varolmayan bir şeyi ortaya çıkarma yeteneğidir. Bir problemin çözümü, bir icat yeni bir tasarımın buluşu gibi. Üstün yeteneklilik genellikle yaratıcılıkla bağlantılıdır. |
Uzun vadeli projelerde yaratıcılık süreci birkaç evreden oluşur.
- Problem oluşturma
- Araştırma
- Kuluçka dönemi
- Aydınlanma dönemi
- Detay ekleme
- Değerlendirme
Yaratıcı başarılar genellikle eski bilgiye dayanır. Yaratıcılık süreci içinde eski bilgiler sorgulanır, tekrar gözden geçirilir ve genişletilir.Yaratıcılık aynı zamanda kültürle bağlantılıdır. Sonuçlarının içinde bulunduğu kültürde değerli olması gerekir yoksa bu düşünceler ‘yaratıcı’ olarak değerlendirilmez. Yaratıcılığı neler engeller veya geliştirir?Psikolog Mihaly Csikzentmihaly’e göre insanın bulunduğu çevresi yaratıcılığı engelleyebilir veya geliştirebilir. ‘Yaratıcılığı incelerken yalnızca bireye odaklanırsanız bu elma ağacının nasıl meyve verdiğini anlamak için yalnızca ağacı incelemek gibi bir şey olur. Halbuki, onu besleyen toprağı ve güneşi ihmal etmemek gerekir’Ebeveynler bireyin çevresi olarak çocuklarının yaratıcılık özelliğini engelleyebilir veya geliştirebilirler. Yaratıcılığı engelleyen davranışlar şunlardır.
- Çocuktan mutlak kurallara uymasını istemek
- Her şeyi bildiğini iddia etmek
- Çocuğun zihinsel ve pratik düşüncesine (zekaya) hakim olmak
- Çocuğun yeni fikirlerine birden tepki vermek ve değerlendirmek
- Çocuğa cinsiyetine göre davranışlar göstermesini beklemek
- Yukarıdaki durumlara verilebilinecek birkaç örnek cümle
- ‘Sen bunu asla başaramazsın’
- ‘Bu şundan dolayı asla mümkün olmaz’
- ‘Bunu nasıl fark edeceksin?’
- ‘Herkes bunu zaten biliyor’
Yaratıcılığın engellenmesi çocuklarda pasif davranışlara, motivasyon eksikliğine, risk almaya karşı isteksiz olmasına yol açabilir. Hata yapma korkusunu çoğaltır ve değişimlere kapalı olmasına neden olabilir. Ebeveynlerin yaratıcılığı geliştirmek için uygulayabilecekleri davranış ve karakteristik özellikler
- Açıklık ve tolerans
- Eleştiri ve çatışmalarla başa çıkma kapasitesi
- Problem duyarlılığı
- Esneklik ve özgün davranış
- Sıra dışı çözümler geliştirme cesareti
- Merak ve istek
- Kişinin düşünce sürecine olan duyarlılık
Psikolog Robert Sternberg için yaratıcı davranış bilinçli kararlara dayanır. Bu da demek ki insan şunlara karar vermelidir.
- problemleri yeni bir yolla tanımamla
- yeni çözümleri ‘satmak’ (kabul ettirmek)
- engellerin üstesinden gelmek
- Çözümsüzlüğü tolere etmek
- Kendine güveni geliştirmek
- Yapmaktan hoşlandığı şeyleri bulmak
Yaratıcılık eğitilebilinir mi?
Yaratıcılık belli bir dereceye kadar geliştirilebilir ve eğitilebilir.Aşağıdaki egzersizler yaratıcılığın teşvik edilmesinde kullanılabilir.‘Tuğla’ egzersiziBir grup hikayesi anlatmakKelime oyunlarıMaluma ve Takete‘Peki ya….’Daha büyük yaştaki çocuklar için Edward De Bonos isimli yazarın Thinking Hats (Düşünme Şapkaları adlı kitabı da yaratıcı problem çozümleme için tavsiye edilebilir.
KAYNAK : ANKARA BİLSEM http://www.ankarabilsem.gov.tr/haberler.php?haber=73
|
|
