|
Çalışmalar gösteriyor ki üstün yetenekli çocuklar diğer çocuklara kıyasla daha fazla stres yaşıyorlar fakat stres oluşturan fakörler (stesin kaynakları) farklıdır.Üstün yetenekli çocuklar için stres oluşturabilecek etkenler şunlar olabelir:… pek çok farklı yetenek ve karar vermek zorluğu… mükemmeliyetçilik…asinkronik gelişim… çevre tarafından empoze edilen abartılı istekler… yüksek duygusallık … yetenekli olarak etiketlenme korkusu ya da kaygısıKritik yaşam olayları ve günlük kargaşalar herkes için stres oluşturabilir. Fakat stesin algılanması çok bireyseldir: yani bir insan için çok stresli olan bir olay bir başkası için stresli olmak anlamına gelmez.Ayrıca flow dediğimiz ( bir konuya odaklanarak etraftaki her şeyi unutma olayı) herkes için farklıdır. Aşağıdaki tablo flow denilen durumun kişinin yetenek ve ilgi alanlarının bir görevin gereklilikleri ile uyuştuğu zaman ortaya çıktığını ve aşırı talepten dolayı stresin olmadığı veya aşırı sıkılma durumlarının olmadığı zamanlarda ortaya çıktığını göstermektedir.
Stresle nasıl baş edilir Her şeyden önce herkesin kaynakları ile bilgileri olması gerekir. ‘Beni neler rahatladır?’ gibi sorular kişilerin kendilerini rahatlatan kaynaklarını bulmasına yardımcı olur.Stresle başa çıkmanın birkaç stratejisi vardır. Bunların çoğunu kısa vadeli ve uzun vadeli stratejiler olarak gruplandırılabilir. Bunları davranışlar, yaklaşımlar ve çevre olarak da gruplandırabiliriz.Yaklaşımlar ile ilgili stratejiler kontrol odaklanmasıyla yakından ilgilidir.Yüksek iç kontrol odağı olan kişiler olayların kendi yaklaşımları ve hareketleri sonucu ortaya çıktığına inanırlar. Yüksek dış kontrol odağı olanlar ise olayların kader, şans veya başka güçlü kişiler tarafından kontrol edildiğine inanırlar. (http;//en.wikipedia.org/wiki/Locus of control accessed September 4, 2009)
Davranışlarla ilgili başa çıkma stratejiler stres tepkilerini azaltabilen davranışsal hareketlerle ilgilidir. Bunlarla ilgili örnekler rahatlama teknikleri ve bir şeyi kendi zaman diliminde yapma olayıdır.Çevreyle ilgili başa çıkma stratejiler kişinin etrafında bulunan elementleri kullanarak stresi azaltmayla ilgilidir. Bunlar belli aktiviteler için zaman oluşturma veya aile tatilleri olabilir. Çocuğunuzun stresle başa çıkmasında yardımcı olmak istediğiniz zaman onunla iyi bir iletişimde olmak çok önemlidir. İyi bir ilişki için temel nokta birbirine saygılı ve anlayışlı iletişim halinde olmaktır ve bu iletişim i-mesajlar ve aktif dinlemeyi içerir.İ-mesajlar:I- mesajlar özellikle konuşmacının ilgi alanıyla çakıştığı zaman karşısındakini suçlamayan, yargılayıcı olmayan mesajlardır. I- mesajlar kabul edilemeyen davranışın konuşmayıcıyı nasıl etkilediğini ve onu nasıl hissettiğini sağlayan mesajlardır. Bir I-mesaj örneği:‘ Sen benim halıma kum kutusundan kum fırlatırsan onu temizlemek benim zamanımı alacaktır ve ben de bunu yapmaktan hoşlanmıyorum.’ Bu tarz bir cümledir.
Aktif Dinleme:‘Aktif dinleme grup üyelerinin fikirlerini ve duygularını kendi kelimelerinizle yansıtma yeteneğidir. Aktif dinlemenin önemli bir amacı grup üyesinin veya çocuğun kendi problemlerini anlaması ve bağımsız olarak çözümler çıkarabilmesidir.’I-mesajlar ve aktif dinleme kavramları psikolog Thomas Gordon’un orijinal fikirleridir ve bu kavramları ‘Parent Effectiveness Training’ (Etkin Ebeveyn Eğitimi) isimli popüler kitabında tanımlamıştır.
ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUĞUNUZU EVDE DESTEKLEME
Üstün yetenekli çocukların evde özel bir eğitime ihtiyaçları yoktur. Onların her çocuk gibi çevrelerini bağımsız yada özgürce araştırma fırsatı veren sevecen ve bütüncül bir eğitime ihtiyaçları vardır. Zihinsel yeteneklerini geliştirmenin yanı sıra bütüncül bir gelişme sosyal, duygusal ve motor yeteneklerini de geliştirir. Çocuğa farklı dürtüler ve izlenimler vermek onun beyin gelişimini destekler. Çocuğun oyun alanı ve araştırması için özgür alan bırakılması onun bir işe odaklanmasını destekler.Çocuğun kişiliğinin gelişimi de onun yetenek gelişimi için çok önemlidir. Bu alanda ebeveynler çocuklara etkiler ve rol model olarak davranırlar. Kendine güvenen, bir işte kararlı, elde ettiği başarılardan zevk alan ve doğru problem çözümleme stratejileri geliştirmek çocuğun kişiliğinin gelişmesinde önemli rol oynar.Çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için ebeveynler kendilerine şu soruları sormalıdırlar. Çocuğumun neye ilgisi var? Tercihleri nelerdir? Ne kadar dürtülemeye ihtiyacı var? Kendisine ait ne kadar zamana ihtiyacı var? Günlük ritmi nedir? Nerelerde desteğe ihtiyacı var? Kendi yetenekleri içinde ebeveyninin güvenine nerede ihtiyacı var?
KAYNAK : ANKARA BİLSEM http://www.ankarabilsem.gov.tr/haberler.php?haber=73 |